Największe od 30 lat zmiany w systemie ochrony ludności

Rząd przyjął nowe przepisy określające szczegółowe warunki techniczne, jakim muszą odpowiadać budowle ochronne – zarówno schrony, jak i ukrycia. To jeden z kluczowych elementów wdrażania nowego systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. Regulacje precyzyjnie określają zasady projektowania, budowy, usytuowania oraz użytkowania obiektów, które mają zapewnić realną ochronę mieszkańców w przypadku sytuacji kryzysowych.

Nowe rozporządzenie obejmuje zarówno samorządy, deweloperów, projektantów, zarządców budynków, jak i właścicieli obiektów użyteczności publicznej.

Najważniejsze założenia nowych przepisów

1. System kategorii odporności – od ukryć po zaawansowane schrony

Wprowadzono jasny i jednolity podział budowli ochronnych na kategorie odporności:

Ukrycia U-1 – chronią przed odłamkami, zagruzowaniem i ostrzałem z broni małokalibrowej.
Ukrycia U-2 – spełniają wymagania U-1, a dodatkowo zapewniają ochronę przed promieniowaniem gamma z opadu promieniotwórczego.
Ukrycia U-3 – wytrzymują skutki wybuchu i oddziaływanie fali nadciśnienia na poziomie minimum 60 kPa.
Schrony S-1, S-2, S-3 – najbardziej zaawansowane obiekty, odporne na intensywne wybuchy (do 300 kPa), pożary, skażenia chemiczne, biologiczne i promieniotwórcze, a także na promieniowanie gamma z osłabieniem nawet 1500-krotnym.

To właśnie te zbiorniki ochronne mają być podstawą nowoczesnego systemu ochrony mieszkańców w dużych miastach i strategicznych obiektach.

2. Dostępność schronów: maksymalnie 500 metrów w miastach

Nowe przepisy określają, że ludność w czasie zagrożenia musi mieć możliwość dotarcia do budowli ochronnej w odpowiednio krótkim czasie. Dlatego:

w miastach maksymalna odległość między schronem a miejscem przebywania ludzi to 500 metrów,
poza miastami – 1000 metrów.

Oznacza to konieczność weryfikacji, a w wielu przypadkach uzupełnienia infrastruktury ochronnej przez jednostki samorządu terytorialnego.

3. Wymagania konstrukcyjne i bezpieczeństwo pożarowe

Szczegółowo określono parametry techniczne budowli ochronnych:

minimalne grubości przegród,
klasy betonu,
zasady odporności na falę uderzeniową i odłamki,
wymogi przeciwpożarowe – od REI 60 do REI 240,
ochronę przeciwko pożarom wewnętrznym i zewnętrznym,
zasady wydzielania pomieszczeń technicznych i magazynowych.

Budowle muszą być projektowane z uwzględnieniem zarówno wybuchu, pożaru, jak i długotrwałego oddziaływania wysokiej temperatury. Dodatkowo obiekty mają być odporne na skażenia chemiczne, biologiczne i promieniotwórcze.

4. Minimalna powierzchnia i warunki przebywania ludzi

Ustalono minimalne warunki bezpieczeństwa dla osób przebywających w schronach:

co najmniej 1 m² powierzchni na osobę,
zapewnienie odpowiedniej ilości powietrza,
poziom dwutlenku węgla nie wyższy niż 2%,
zawartość tlenu nie niższa niż 18%,
obowiązek zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc ewakuacyjnych.

W praktyce oznacza to, że wszelkie adaptacje piwnic czy garaży muszą uwzględniać ścisłe normy dotyczące ergonomii i bezpieczeństwa.

5. Budowle ochronne w nowych i istniejących inwestycjach

Nowe przepisy dopuszczają lokalizowanie schronów i ukryć:

w kondygnacjach podziemnych budynków mieszkalnych,
na parterach budynków,
w garażach podziemnych (z odpowiednimi zabezpieczeniami),
jako obiekty wolnostojące.

W wielu przypadkach budowle ochronne mogą być wkomponowane w infrastrukturę istniejących budynków, jednak wymagają to spełnienia bardzo precyzyjnych warunków konstrukcyjnych.

Co oznacza to dla samorządów i mieszkańców?

Samorządy muszą przygotować się na nowe obowiązki

Nowe przepisy wymuszają na jednostkach samorządu terytorialnego:

stworzenie aktualnej mapy miejsc schronienia,
wyznaczenie stref dostępności i braków infrastruktury,
analizę lokalizacji budowli ochronnych w kontekście urbanistyki i zagrożeń,
aktualizację planów ochrony ludności oraz dokumentacji kryzysowej.

To duże wyzwanie, ale jednocześnie szansa na budowę rzeczywistego systemu bezpieczeństwa mieszkańców.

Dlaczego te przepisy są ważne?

W obliczu dynamicznych zmian geopolitycznych, zagrożeń hybrydowych, katastrof infrastrukturalnych i doświadczeń płynących z konfliktów zbrojnych w Europie, kwestia budowli ochronnych ponownie stała się priorytetem państw Unii Europejskiej.

Nowe regulacje:

tworzą nowoczesne standardy bezpieczeństwa,
porządkują dotychczasowe praktyki projektowe,
wyznaczają jednolite kryteria budowy schronów,
zwiększają bezpieczeństwo mieszkańców w każdym regionie Polski.

Podsumowanie

Nowe warunki techniczne dla schronów i ukryć stanowią fundament odbudowy i modernizacji krajowego systemu ochrony ludności. Są one szczegółowe, precyzyjne i dostosowane do współczesnych zagrożeń. To najpoważniejszy krok w kierunku poprawy bezpieczeństwa obywateli od wielu lat.

Samorządy, projektanci i zarządcy budynków już dziś muszą przygotować się na wdrożenie nowych wymogów oraz analizę dostępności miejsc schronienia w swoich lokalnych społecznościach.

dokument Pobierz